sonsuz bayram şekeri döngüsü / ekşi

günlerden bayramdır. "zırrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr!!!" alacaklı tarzı kapı çalma efekti işitilir. koşar adım kapıya seğirtirken "kim ola acep" diye düşünürsünüz. kapıda boyları belinizle göğsünüz arasında iki-üç kerata vardır. yüzlerinde samimiyetsiz bir ifade ile, hep bir ağızdan bayramınızı tebrik etmeye girişirler. ilk gelenlere biraz ders vermek istersiniz, ciddiye alıp bayramlarını tebrik edersiniz, el öptürürsünüz, ayak üstü sohbet edersiniz. sabırsızlıkla "ne verecek" diye beklemektedirler. şekerlerini tutarsınız giderler. sonra yine gelirler. üç gün boyunca `gremlinler` gibi şeker tuttukça çoğalırlar. artık dersi falan unutur, kapıyı açar açmaz şekerliği burunlarına dayarsınız. son gelen gruba "şeker bitti" diye patlarsınız, haber hızla yayılır, başka gelen olmaz.

gelelim şekerlere... eski yıllarda misafire alınan şekerden tutulurdu bu köftelere. lakin işi ticarete döktüler. eski çocuklar üç beş şekerle tatmin olurken, yenileri uzak mahallelere kadar uzanıp işi bir toplama hırsı tadında yaşamaya başladılar. para tercih ediyorlardı, ama o kadar çoğalmışlardı ki para işi pahalıya mâl olmaktaydı. ne var ki bir avuç para çocuğu koca bir torba dolusu şekerden daha çok tatmin ediyordu. sonunda aldıkları şekerleri çok ucuz fiyata şekercilere satmaya başladılar. şekerciler de vatandaşa aynı şekerleri tekrar tekrar satmaya başladı. neticede kapıya gelen çocuklar için en ucuzundan, kimsenin yemeyi tercih etmeyeceği tipte şekerler alınmaya başladı. şimdi bu şekerler şekerci-vatandaş-çocuklar üçgeninde sonsuz bir döngüye devam etmekteler.

pankart kavgası / ekşi

pankart kavgaları, pankartın üzerinde ne yazdığından ziyade, kimin o pankartı taşıdığı veya bir yere astığı ile ilgilidir. karşıt görüşlü öğrenci raconunda pankart asma faaliyeti köpeklerin hacet giderme vakıası gibi bir mekan belirleme işaretidir. karşıt görüşlü öğrenciler bir yere pankart asarsa, bu bütün öbür karşıt görüşlü öğrencilere batar. son kavgadan bu yana gerekli süre geçmiş, dayak atmış olmanın tatmini ortadan kalkmış, yahut yenilen dayağın izleri az çok silinmişse, potansiyel bir kaşıntı varsa, karşıdaki ekibi berideki ekibin gözü kesiyorsa, direkt hadiseye girilebilir. pankart asanın müs-genç, gomoniz, faşiz olması durumu değiştirmez pek. tkp'li primitif yaşam formlarının yoğurtlarının da, beğenmedikleri kişilerinkilerden daha ak olmadığını kavrayabilecek seviyeye erişmediğimiz sürece daha çok kavga olur. naapsın adamlar yani, gızıl gomonizlerin ülkeyi karanlığa boğmasına izin mi versinler? herkes kendine baksa biraz daha rahat nefes alacağız. söylenecek tek doğru söz al birini vur ötekinedir.

esasta dünyanın bir çok yerindeki benzeri başka kavgalardan çok da farkı olmayan bir kavgadır. haberlerde bir sürü kelalaka ülkelerde çatışan "karşıt gruplar" veya polis-gösterici kavgaları görürsünüz. gündelik hayatları, alışkanlıkları, zevkleri, kültürleri, davranış modelleri hiç birbirine benzemeyen farklı toplumların böyle kavgalarda neredeyse birbirinin fotokopisi gibi tavırlar göstermeleri ilginç. sosyoloji allameleri açıklayıverirlerse seviniriz. birileri izah edip bizi aydınlatıncaya kadar, kendimizi bir tarafa yakın da hissetsek, iki tarafın da acınacak, üzülecek halde olduğunu kabulde berkarar olacağız. böyle kavgalarda iki taraf da kurban durumundadır. küresel bir oyun tahtasının üzerindeki taşlardır hepsi de, üstelik aralarında kim beyaz kim siyah çekişmesi olsa bile, aslında hepsi de grinin muhtelif tonlarındadır.

gel gör ki kurmalı oyuncaklar gibi şartlandırıldıkları tepkileri göstermeyi marifet zanneden, kendi bağırtısından başkasını işitmeyen, köşe başlarında dağıtılacak bildiri kaleme alır gibi bir üslupla minyatür beynine uğramadan ağzına geliveren lafları sıralamaya alışık olanlar gözlerini açıp da ortada olup biteni görmeye yanaşmazlar, ideolojilerinin sağladığı zihin konforu hoş gelir bünyelerine. ayrıca sözlükte aklı başında kimsenin birilerini ikna etmeye çalıştığını da düşünmüyorum, kabuklu deniz ürünü kafalı kişilerle lüzumundan fazla vakit kaybettik bile.

edit: bak şimdi... hepsi aynı dedik, yanlış söyledik. uzak doğulular çok şık dövüşüyor, haklarını yememek lazım. hayır yani, sadece karate, tekvando bilmekle ilgili değil, adamlar vecd halinde, bütün varlıkları ile dövüşüyorlar. bizim kavgacıları da kore'ye staja mı göndersek ne?

allah devletimize milletimize zeval vermesin / ekşi

devleti ve milleti birinci sırada öncelikli sayan, sahiplenen kişilerin yürekleri titreyerek ettikleri dua. bu kişiler dünden yarına uzanan bir bütünün parçası olduklarını hissederler, bütünlüğün devamını sıcak ve dolu bir gönülle arzu ederler. bu uğurdaki kayıpları hiçe sayarlar. millî mücadele bu zihniyetteki insanların gayreti ile verilmiştir.

bu sözün hakkını verememek ayrı bir meseledir. devleti koruyorum derken milleti rezil etmenin eleştirilmesi de ayrı bir meseledir. hamasetle samimiyeti ayırmak mühimdir. bu söze dayanarak yapılan yanlışları eleştirmekse eğer niyetiniz, bu ayrıma dikkat etmelisiniz. devletin ve milletin varlığını ve devamlılığını kaale almakta samimiyetsiz olduğunuz şüphesini uyandırırsanız, muhatabınıza ulaşmaz sözlerinizin mazmunu. hele ki ferdî menfaatleri millet faydasına yeğ tutan bir bencillik taşıdığınız intibaı uyandırmışsanız, işiniz zor. boşa konuşmuş olursunuz, söyledikleriniz arasında doğru şeyler varsa bile güme gider.

insanca yaşamak, hakça paylaşmak önemlidir. milletin kendisi olarak var olmaya devam etmesi de önemlidir. bu ikisini birlikte aramak gerekir. birini savunurken diğerini karalamak yanlıştır. devlet insan için vardır, ama devletsiz de olmaz.

türkiye'de söylendiğinde genellikle `türkiye cumhuriyeti` ve `türk milleti` kastedilen cümle. gönlünüzde başka bir devlet varsa onu bilemem...

(bkz: bize göre)

"kocamın kariyeri için gerekirse başımı açarım" / ekşi

bu ifadenin mazmununu kimin tarafından, hangi şartta söylendiği hususundan soyutlayarak bir fikir olarak da inceleyebiliriz ki, memleketin hal-i pür melali hakkında ip uçları verir. neyi seçmenin daha asil bir davranış olacağı hakkındaki mütalaalar bir yana, insanların böyle tercihlerle yüzyüze bırakılmaları da abes değil mi? bir başkasının kariyeri, yahut kişinin kendi kariyeri küçümsenecek bir husus mu? bu sözde bir fedakarlık ifadesi bulunmuyor mu? r. hanım'ın kararı ve arkasındaki saikler kendisini alakadar eder, ama insanların herkese tanınan bazı haklardan istifade edebilmek için bir şeylerden vaz geçmeleri, taviz vermeleri, fedakarlık etmeleri gerekiyorsa, "kişisel tercihlerden", "kendi kararlarını veren özgür birey" olmaktan bahsetmek komik değil mi?

yeni emperyalizm ve demokrasi / ekşi

`nuray mert`'in bugünki [4.3.2004] `radikal`'de yer alan yazısının başlığı ve konusu.

http://www.radikal.com.tr/veriler/2004/03/04/haber_108353.php

 http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalYazar&ArticleID=702885&Yazar=NURAY-MERT&CategoryID=98

nuray hanım, özetle, ortadoğu rejimlerinin demokrasi ve insan hakları konusundaki durumlarının iyi olmayışının yanında, batı'nın emperyalist tutumunun da bu kavramların yerleşmesi bakımından olumsuz etki meydana getirdiğini, demokrasi ve insan haklarının bütün insanların üzerinde anlaştığı ikna edici üst değerler halini alabilmesi için, batı'nın ödeyeceği bedel meselesinin de konuşulması gerektiğini söylüyor.

batı bir bedel öder mi? demokrasi ve insan hakları "herkes için" mi? demokrasi batı medeniyetinin ürünü ve bu medeniyetin insani yönünü temsil eden değerler bütünü. bütün insanlık tarihi ile ilgili bir kavram olmaktan ziyade, batı medeniyeti bağlamında düşünülmesi gerekiyor. bütün gezegene hakim olduğu ve karşısında başka bir alternatif medeniyet bulunmadığı için, batı medeniyeti günümüzde bir dünya medeniyeti halini almış olsa da, temelde batı'ya ait bir süreç. bu medeniyetin merkez dairesini batılı toplumlar teşkil ediyor. ilgili değerler de bu toplumların öncelikle kendileri için geliştirdikleri değerler. merkezin elindekileri çevre ile ne kadar paylaşacağı sorusunun cevabı biraz da, bu yüzden elindeki diğer şeyleri bu sebeple paylaşmak zorunda kalıp kalmayacağı ile ilgili olsa gerek. demokrasiyi bilimden ayrı düşünmek mümkün değil. bilim yeryüzüne eşit olarak dağılmadan, demokrasinin eşit bir şekilde paylaşılabileceğini düşünmek zor. bilim, "güç" sağlayan, stratejik önemi olan bir alan. pratikte mümkün olup olmaması tartışması bir yana, bilimin eşit dağılımı, gücün de eşit dağılımı anlamına gelir. merkez buna razı olur mu? demokrasiyi sanayiden, ticaretten ayrı düşünmek mümkün değil. batı ucuz hammade ve iş gücü kaynaklarının, hakimiyetini elinde bulundurduğu pazarların, kendisi ile eşit duruma gelmesine razı olur mu? sicilinde daha önce böyle bir örnek kayıtlı olmasa bile, batı'nın iyi niyetle herhangi bir feragatta bulunabileceğini farz edebilir miyiz? böyle bir jest batı medeniyetinin temel dinamikleriyle çelişir mi? içinde bulunduğumuz süreç, el tezgahlarında, manastırların karanlık odalarında başladı. batı bir yandan doğal kaynakları, üretim-ticaret-tüketim çarkında döndürerek maddi faydaya ve güce dönüştüren bir sistemin maddi şartlarını kurarken, diğer yandan da toplum düzeninde, zihniyet modellerinde bu sistemi destekleyen bir yapıyı geliştirdi. sistemin maddî ve manevî tarafları, doğrudan doğruya ve tek başlarına diğerinin sebebi olmayabilir, ama bunları birbirinden ayrı düşünmek de zor. sistemin ana dinamiklerine ters görünen güçler, ancak sistemin bütününün emniyetine hizmet eder şekilde tali güçler olarak kalacak kadar gelişebiliyorlar. sosyalizmin gelişme eğrisi, kapitalizmin bütün sistemi duvara çarpmasını önledikten sonra yatay bir seyir izlemeye başladı. o da aslında aynı dünyanın ürünüydü, aynı değerlerin başka bir açıdan yorumlanması ile elde edilmişti. kapitalizmin antitezi olabilirdi, ama sistemin antitezi değildi. dolayısı ile bu ikilinin ilişkisi motor-fren gibi bir ilişkide sabitlendi.`: kapitalizm sosyalizm ilişkisi` bu tablodan batı ile ilgili iyimser tahminler çıkarmak zor. peki doğu'nun vaziyeti nedir? periferde kalmış olsa da, doğu da bugün batı kümesinin elemanı durumundadır, bu medeniyete mensubiyeti sürdükçe, demokrasi gibi bu medeniyetin hayati unsurlarından olan değerleri hayata geçirmek mecburiyetinde ve işin trajikomik tarafı, galiba bunu biraz da hem batı'ya, hem kendine rağmen yapması gerekiyor. bunun nasıl olacağını bilmiyorum, tek bildiğim basit reçetelerle olmayacağı.

telefon adabı / ekşi

türk halkının pek bilmediği bir adab-ı muaşeret alanı.

bir kere telefonu ne zaman nasıl kullanacağını bilmek önemlidir. gereksiz yere meşgul edilmemesi gereken bir cihazdır telefon. iş yerlerinde dahili telefonların iş harici maksatlarla kullanılmaması gerekir. ama nasıl olsa bedava diye uzun sohbetler için kullanılabilmektedir. iki adım mesafedeki birini telefonla aramak da bunun bir örneği olabilir. telefon açarken, aradığınız kişi için uygun bir zaman olmasına da dikkat etmeniz gerekir.

bunlardan başka, bir de telefon görüşmesi sırasında uyulması gereken hususlar vardır. en basiti ve en çok ihmal edileni, telefonu açınca kendini tanıtmaktır. hemen akabinde nereyi aradığınızı söylemeniz de işleri oldukça kolaylaştıracaktır. lafa langadank "leylaaaa, gız naber zilli" diye girmek öküzlüktür. yine söze "hocam dünki toplantının raporları bıdı bıdı bıdı" diye başlamak da doğru değildir, belki ben senin hocan değilim, nereden biliyorsun?

daha çok şey var yazacak, ama işim var. bu entryyi az önce beni arayan, kim olduğunu belirtmek zahmetine katlanmayan, aradığı kişi olmadığıma inanmamakta ısrar eden yavşak ses tonlu herife ithaf ediyorum.

(sirkencubin 25/10/2011 19:57)

türk usulü / ekşi

türk usulü :

genel esasları idare etmek ve ihlal etmek prensiplerine dayanır. rasyonel düşünce ile o kadar alakasızdır ki taban tabana zıt olduğunu bile söyleyemezsiniz. iki şeyin zıt olabilmeleri için benzeyen bir tarafları olması gerekir. yine de her durumda kötü olduğunu söylemek mümkün değildir, bu da başka bir varoluş tarzı. ama sadece alışkanlık, görgü, zevk ve tercih meselesi olan hususlarda bile türk usulünün aşağılanması adet olmuştur. türk usulü diye küçümsenen şey, asansörü durmaması gereken katta durdurma ve üç vakte kadar bozma teknikleri ise, eyvallah, atış serbest. yerde yemek yemek, sonra yediğini yere yakın vaziyette ihraç etmek gibi hususlar ise kültürel kod sayılır, b.. atanlara gücenirim, hatta patırtı çıkmayacağını bilsem dombili, taocu diyesim gelir, ama ortalığı karıştırmaya değmez.

(sirkencubin 02/11/2011 00:42)

türk usulü başarı formülü:

"türk usûlü" formül olmaz, formül olursa türk usûlü olmaz. bu bakımdan çelişik bir ifadedir. türklerin başarı konusuna odaklanma durumları hakkında da spekülasyon yapılabilir, ama sabah sabah ne gerek var? japonya'da her yıl on bin yöneticinin başarısızlık yüzünden intihar etmesi rivayetinin işaret ettiği olguyu bir uca koyarsak, "türk usûlü"nün ortanın diğer tarafında kalması muhtemeldir, yani başarı kavramı ile pek bir alış verişimiz yok gibi görülüyor. türk usûlü denebilecek bir şey varsa, yumurta kapıya sıkışınca küreklere asılmaktır denebilir. az zamanda çok ve büyük işler başarmayı severiz. böylece çok zamanda keyfimize bakacak vakit kalır. az zamanda bir şey yapamıyorsak, yapmayız. esasta çok da kötü bir şey değil belki, ama milletlerarası rekabet ortamında lehimize olmuyor bu alışkanlıklarımız.

(sirkencubin 02/11/2011 00:43)

türkçe tıp terimleri meselesi / ekşi

uzun bir hikayedir. hadise önce anadolu'da beylikler döneminde başlamıştır (uygurlar dönemine kadar uzatmayalım konuyu). selçuklular döneminde neredeyse hiç türkçe kitap yazılmamış olmasına mukabil, beylikler döneminde türkçe’nin öne çıkmaya başlaması ile bir terimler meselesi gündeme gelmiştir. o gün bu konunun sistemli olarak tartışılıp tartışılmadığını bilemiyoruz, ama zaman zaman yazarlar konu ile ilgili fikirlerini belirtmişler ve tıp terimlerini karşılayacak türkçe kelime bulmakta sıkıntı çektiklerini ifade etmişlerdir. türkçesini bulabildikleri kelimelerin türkçelerini kullanmış, ama bol miktarda arapça farsça terimi de kabul etmişlerdir.

daha sonra tıbbiye döneminde bu sefer fransızca terimleri türkçe'ye aktarma meselesi ortaya çıkmıştır. neredeyse sırf ders kitapları türkçe'ye çevrilemediği için ve türkçe ders verecek hoca bulunamadığı için türkiye'de modern tıp eğitimi fransızca olarak başlamıştır. oldukça sancılı bir sürecin sonunda yerli bir tıp terminolojisinin oluşturulması başarılmış, hızlı bir tercüme faaliyeti başlamış ve tıp eğitiminin türkçe verilmesi mücadelesi olumlu sonuç vermiştir. ne var ki dönemin dil anlayışı kadar, henüz türkoloji çalışmalarının yeterli seviyede olmaması yüzünden oluşturulan yerli terminoloji büyük oranda arapça kökenli kelimelere dayanmaktadır. tutarlı bir terminoloji oluşturulmuşsa da çok pratik değildir sonuçlar.

dil devrimi ile bu terminoloji rafa kaldırılır ve her bir terimin yerine bir öztürkçe karşılık icat edilmeye başlanır. ancak işten anlayan bir ekibin kolları sıvaması yerine her canı çeken bir kelime uydurduğu için kısa sürede anarşi başlar. o saatten sonra eski terimlere dönmek de mümkün olmadığı için uluslararası terminoloji kabul edilir.

bir ülkede bilim dilinin millî dil olması, millî bir mesele olmasının ötesinde pratik sebeplerle de elzemdir. ancak bilim terminolojisinin ne ölçüde "öz-anadilde" kelimelerden meydana gelmesi gerektiği hayli tartışmalı bir konudur. bunun asgari sınırı halk tarafından kullanılan, gündelik dile geçmiş ve bilhassa tıp bilimi göz önünde bulundurulduğunda, bilim adamı-halk iletişimi için gerekli kelimelerin anadilde olmasıdır. türkçe'nin durumuna bakılınca bu sınırın az çok elde bulunduğu görülmektedir. peki azami sınır olmalı mıdır, olabilirse nereden geçmelidir? bu sınırın yerini tayin ederken, farklı dil anlayışları gündeme gelmektedir. bunun yanında pratik meseleler de ortaya çıkmaktadır. türkçeleşmiş kelimeleri türkçe kabul edebilme imkânı pekâlâ bilim terimlerine de tanınabilir. bu durumda bütün bir uluslararası tıp nomenklatürünü öztürkçe kelimelerle değiştirmek mecburiyeti de hissedilmez. üstelik bilimin büyük oranda başka ülkelerden devşirilmek suretiyle elde edildiği bir ülkede, bu konuda yeterli hassasiyet gösteril(e)miyorken, içerikleri dışarıdan gelen kavanozlara yerli etiketler yapıştırmak gibi bir tavırla, her terimin türkçe kökenli olması gerektiğini savunmak, "içmeye ayranımız var mı da, at üzre seyahat etmekteyiz?" misillu sualleri akla getirmektedir. ingilizce ve fransızca konuşan ülkeler "millî" bilim dili olarak grekçe ve latince esasına dayanan terminolojiyi kullanmaktadır. almanlar ise öz almanca konusuna hassasiyet göstermişler ve içinden çıkılmaz bir terminoloji meydana getirmeyi başarmışlardır. bilim terimlerinin hassasiyetleri, kesin tanımlılıkları, birbirleri ile ilişkileri gibi bir çok teknik yönünü zedelemeden tercüme edilmeleri zaten zor bir iş iken, bir de bunun hedef dilin dil zevkini zedelemeyecek bir şekilde (bkz: windows türkçesi) gerçekleştirmek imkansıza yakın derecelerdedir. bilim adamlarının terminoloji konusunu odağa almak yerine, bilimin kendisine odaklanmaları ve terimler konusunu da ihmal etmemekle birlikte kısmen talî bir konu olarak ele almaları ve ayrıntıları zamana bırakmaları yerinde olacaktır.

(sirkencubin, 06.11.2003 10:07 ~ 10:08)

üniversitelerde türkçe eğitime geçiş:

tartışmaya başlamadan önce sapla samanın birbirinden iyice ayrılması gereken konudur. böyle her şeyi birbirine katarak sadece düşüncelerimizin salataya döndüğünü göstermiş oluyoruz ki, bu zihin gelişimimizin durumu açısından hayırlı bir alamet değil. doğrusu bu şartlarda türkçe eğitim versek ne olur, gavurca eğitim versek ne olur, söylemek zor. pek fark yok galiba, eğitim meselesini temelinden bütün olarak ele alıp incelemek lazım ki, eğitim dili de bu bütünün bir parçası sadece.

bu konu tartışılırken birbirine karıştırılan kavramlardan en önemlileri yabancı dilde terminoloji kullanmak ve yabancı dilde eğitim vermek hususları. bunlar iki ayrı başlık. türkçe eğitim verilirken de yabancı dilde/ uluslararası terminoloji kullanılabilir. bir başka sıkıntı da ülke olarak ihtiyaçlarımızın neler olduğu konusunda dengeli bir fikre varamayışımız. uluslararası bilim dünyasında yerimizi almamız hayati bir konudur. kendi kültürümüzü koruyup geliştirmemiz de hayati bir konudur. öyle olmadığını düşünenler de var galiba, ama bunun tartışmasına girmek istemiyorum. bu iki hayati önceliğin birini diğeri için feda etmemiz gerekmez diye düşünüyorum, ikisini bir arada ele almak mecburiyetindeyiz.

(sirkencubin, 24.05.2004 09:39)

üniversitelerimizdeki dil emperyalizmi sorunsalı:

insanların kendilerini tarif etmek için ihtiyaç duydukları hareket noktalarını kendi tarihlerinin, coğrafyalarının, kültürlerinin dışında aradıkları bir ülkede, saçma sapan boyutlara ulaşmasının hayret verici olmadığı bir hal. tek kelimeyle kompleks. kraldan fazla kralcı olmak durumunun başka bir şekli. emperyalistler bile bizden bu kadarını beklemezdi zannederim. bu tamamen kendi marifetimiz. ancak konunun türk dili üzerinde gerçekleştirilen tahribat ile bağlantısı da gözden kaçırılmamalı. budanmış ve ifade imkanları köreltilmiş, devamlılığı sekteye uğratılmış bir dil, düşünmek için, üretmek için uygun bir vasıta teşkil edemeyeceği için kaçınılmaz olarak bilim çalışmalarında yabancı dillere yönelme eğilimi ortaya çıkmaktadır. yabancı dil eğitimi, yabancı dilde eğitim ve terminoloji problemi gibi konuları birbirinden ayıramamak vaziyeti çetrefilleştirmektedir. birileri empoze etse de etmese de yabancı dil eğitimi şarttır. üniversite eğitiminde yabancı dile başvurulması ise, dış dayatmalardan ziyade biraz mecburiyetten, biraz da vizyon darlığından olmak üzre, daha ziyade iç şartlar neticesinde ortaya çıkmıştır. konuyu tartışırken yabancı dilde cümle kurmak ile yabancı dilde terim kullanmak ayrı ayrı mütalaa edilmelidir.

tıp fakültesinde yabancı dilde eğitim ilk anda ortaya çıkmıştır. 1839'da açılan tıbbîye'de öğretim dili fransızcadır. ancak söz konusu uygulama tamamen yerli inisiyatif ile ortaya çıkarılmıştır. doğrudan yabancılar tarafından açılmayan okullarda fazlaca emperyalist etkiler aramak biraz paranoyakça bir tavır. ortada bir komplo varsa da, daha ziyade kendim ettim, kendim buldum türü bir komplodur.

(sirkencubin, 12.03.2003 01:18)

(sirkencubin 02/11/2011 00:37) 

3rd rock from the sun / ekşi

alien'ların gözünden insan kültürü, daha ziyade amerikan kültürü... ince göndermeler, sorgulamalar. amerikalılar kendileri üzerine çok düşünmeyi çok seven bir toplum gibi bir hisse kapılıyorum dizi izlerken. lakin bu dizinin şık tesbitleri oluyor. aslında "aile"nin uzaylı olması sos sadece, malum alien yabancı demek, bunlar amerika'ya sonradan taşınmış ve kültürüne tamamen yabancı bir aile de olabilirlerdi ve hadiselerin seyri pek değişmezdi. bunun dışında pek bir uzaylı atraksiyonu göremiyoruz, hatta bugün az daha voltran kullanacaklardı, ama yanlarına almayı unutmuşlar.

hi commander'in hudutsuz doğrucu davutluğu, eleştiri için hoş bir zemin teşkil ediyor, bir nevi milimetrik kağıt. istihbarat subayı sevimli bir velet, lakin biraz kırılma var, yaşça büyük bir istihbarat subayından ziyade hagatten velet gibi davranıyor zaman zaman. galiba bu ikisi rollerine kendilerini en fazla kaptıran karakterler. haberleşme görevlisi tam çizik`: freak`, hangi anda aklı nerede belli değil. emniyet subayı, tuckleberry aromalı, yarı psikopat, arada büründüğü dişi bedenini kullanmayı ihmal etmese de esasta feminen bir yapısı yok pek. şahsiyet ve görünüş çok ilginç bir kontrast teşkil ediyor. şahsiyet kırılmasına bu karakterde de rastlanabiliyor. zaman zaman büründüğü kimliğe uygun tepkiler veriyor ve ne olup bittiğine kendisi de bir mânâ veremiyor. sadece toplumu değil kendilerini de tanımaya çalışıyor bu tipler, kendilerinin şahsında insanları...

ev hanımı olmaktansa akademisyen olayım / ekşi

daha ziyade "ev hanımı da dahil hiç bir halt olamayacağım, bari akademisyen olayım" modellerine rastlanmaktadır. genellikle ev hanımı olmakla akademisyen olmak birbirinin alternatifi değildir. ev hanımı olmak; ev ve aile işleri hakkında kaygı sahibi olmak veya çalışmamaktan farklı bir sosyal hadisedir. "akademisyen olayım" demesi düşünülebilen biri, çalışmayıp evde otursa bile ev hanımı olmaz. (ev hanımını tanımla demeyin, döverim, uykum var zaten) esasen konu hanım olmakla da bağlantılı değildir. erkekler için de benzeri hususlar söz konusudur. akademisyenlerin ekseriyetinin bilimle bir alakası yoktur. sık rastlanan gruplar "bir baltaya sap olamadım, bari akademisyen olayım" modeli ve "komplekslerimi başka bir yerde tatmin edemedim, bu yüzden akademisyen olayım" cinsleridir.

ayrıca akademisyenliği ekmek parası olarak görmek de, bilim açısından en ideali olmasa bile, küçümsenecek bir şey değildir. yeter ki kişi işini iyi yapıyor olsun. bilimin gücünün büyük bir kısmı sıradan insanların disiplinli çalışmasından gelir. akademisyen olmak için süper entelektüel, 180 iq sahibi eşsiz insan, bilgi delisi olmak şart değildir. geri zekalı olmamak ve bilim metodunu düzgün uygulayabiliyor olmak yeterlidir.

erkekler için bire bir karşılığı olan bir ifade değildir, zira genellikle erkeklerin çalışmama seçeneği yoktur. erkeğin evde oturacağı, kadının ona bakacağı bir düzen icat edilene kadar da böyle bir şey olması muhtemel değildir.