sen asıl türbanlıdan korkacaksın / ekşi

[olay gataponya'da bir devlet üniversitesinde geçmektedir. kalabalık sayıda bir grup öğrenci dekanlık binasını kuşatmış slogan atmaktadırlar. anlaşıldığı kadarıyla her bir şeye karşıdır bu öğrenciler. pencereden manzarayı seyreden dekan bey ve yanındaki öğretim görevlisi aralarında konuşmaktadır.]

dr. hoşafyos: hocam, polise mi telefon etsek artık?

prof. zıbartakis: ne münasebet canım, çocuklar eğleniyorlar.

dr. hoşafyos: ama hocam, şaka yapmıyor bu çocuklar.

prof. zıbartakis: biliyorum, önemli değil.

dr. hoşafyos: nasıl önemli değil?

prof: zıbartakis: bir iki bağırır çağırırlar, imza toplarlar, bir şeyler yakarlar. sonra dağılırlar. eminim bir çoğu sevgilisinin yanına koşmak için can atıyorlardır. gider bir şeyler içer, rahatlarlar. zaten finaller de yakın.

dr. hoşafyos: hocam sizi anlamıyorum, finallerden sonra ne olacak? seneye ne olacak? bu gençlerin düşüncelerini tehdit olarak algılamıyor musunuz?

prof. zıbartakis: daha gençsiniz hoşafyos, zamanında biz de katıldık bu eylemlere. ne oldu? yakında mezun olacaklar. iş güç derdi, evlilik, askerlik... çoğu hangi sloganları attıklarını bile hatırlamayacak. gençlerin bu tür taşkınlıkları hoş görülmeli. bir süre sonra ya ümitsizliğe düşecek veya dönecekler. hanyayı konyayı anlayacaklar. gençler heyecanlı olur, ama bilmedikleri çok şey var. ben bu gençleri, olanca samimiyetlerine rağmen, sistemimiz için bir tehlike olarak görmüyorum. ama beni düşündüren başka bir şey var.

dr. hoşafyos: nedir hocam?

prof. zıbartakis: türbanlılar... bütün anfileri doldurmaya başladılar.

dr. hoşafyos: hani şu sih öğrenciler mi? inancı gereği türban takanlar...

prof. zıbartakis: evet evet, işte o sih militanlarından bahsediyorum.

dr. hoşafyos: militan mı? hocam sadece derslere ve sınavlara giriyorlar, bir şey yaptıkları yok ki!?

prof. zıbartakis: anlamıyorsunuz hoşafyos, bu daha tehlikeli. yarın bunlar bu okulu bitirecekler. hayata atılacaklar. devlet kademelerinde görev alacaklar. şunu asla unutma, türban ve akıl aynı başta bulunamaz. bu bağnaz örümcek kafalılar bunca yıldır kurmaya çalıştığımız her şeyi mahvedebilirler.

dr. hoşafyos: hocam, ama bunlar da bizim insanımız değil mi? yasalara uydukları sürece, kime ne zarar verebilirler?

prof. zıbartakis: olmaz hoşafyos, olmaaaaazzzz. zaten sayın başbakanımızla da görüştüm, bunların yaptığı her şeyi yasa dışı ilan edeceğiz. bu çağda insan nasıl başına kumaş sarar? nasıl kendini böyle bir şeye mecbur hissedebilir? nasıl olur da bilimden, akılcılıktan başka bir şeye inanabilir? bizim tek inancımız bilim olmalıdır.

dr. hoşafyos: ama hocam... bilim? inanmak? biraz...

prof. zıbartakis: sus hoşafyos, sus; kafamı bozma! üniversiteye siyaset giremez. girse de türbanlısı giremez. hatta, siyasetle birlikte olmasa bile hiç bir türbanlı giremez. sen asıl türbanlıdan korkacaksın. korkmakla kalmayıp dehşete kapılacaksın. geceleri rüyalarına girecekler. öcü onlar, seni ham yaparlar. acımayacaksın, nefret kusacaksın, anlıyor musun?

[dekan beyin rengi değişir birden, terlemeye başlar. sol kolunu oğuşturmaktadır. kalp krizi geçiriyor olmasından endişelenen hoşafyos, hemen dekan beyi acil servise götürür. ama nafile. dekan bey kaybedilir. kilisede düzenlenen cenaze töreni sırasında hoşafyos hep, dekan beyin söylediklerini düşünür. sonra dekan beyin ilk ve son defa bir mabede gelmiş olduğunu fark ederek irkilir.]

sınıf bilinci

muhtelif mekteplerde, amma ille de liselerde görülen bir nesnedir, her sınıfın kendi bilinci vardır. liselerde sınıflar çok bilinçlidir. mesela mat e'den gelen inekler sizin sınıftan birine sataşırsa direk dalarsınız keleklere. çok çatışma çıkarabilen bir bilinçtir: "çıkışta" mat a'daki fen a kökenliler ve fen b kökenliler arasında kavga olmaktayken, aynı mekanı mat c ve mat d de aralarındaki problemi çözmek üzre aynı maksatla kullanmaya kalkışır. arbede havasını koklayan paşalılar ve kuleliler de ortama dahil olunca kavgalar karışır. polis emmiler olaya müdahele edince ufak ufak sıvışılır. ayrık otu gibi bir bilinçtir, sınıf olan her yerden biter, olmadı sınıf olmayan yerlerden de biter. zaten ayrımcı bir bilinçtir: 4'ler 5'lere kıl olurken, 5'ler de 4'lere tepeden bakmayı ihmal etmez. 6'lar hepsine tepeden bakar, hepsi 6'lara diş biler. (aynı sayıları tıbbîye için de kullanabilirsiniz, geçen zaman zarfında durum değişmemiştir) fanatik bir bilinçtir: "6 mat aaaaaaaa, sen çok yaşaaaaaaaa, canım fedaa olsun saanaaaaaaaa/ hiç bir şeyeeeeeeee, değişilmeeez, senin sevgin buu dünyaadaaaaaaaa..."

selam-ın aleyküm tuba

bilgi üniversitesi bilgisayar salonu kamu alanı sayıldığı için rejimi, lakikliği, cumhuriyeti, demokrasiyi ve daha bir sürü şeyleri tehlikeye maruz bırakan ifadedir. tarafsız olması gereken bir alanda, bilimsel bir ortamda siyasal sembol sayılan selamlaşmaların kullanılması çağdaşlığa ve sağlığa aykırıdır. hem ben dikkat ettim, yukarı mahalledeki caminin türbedarı da kullanıyor bu selamı. nereye gidiyor bu ülke? ordu göreve!..

(ayrıca yanlış tabi, selam-ın aleyküm diye bir söz hiçbir dilde yok, kaavede selamın aleyküm diyorlar, ama olmaz, yanlış. "selamün aleyküm" varken, "es-selâmü aleyki yâ tûbâ, ehlen ve sehlen merhabâ" varken, "selâmün aleynâ ve aleyküm ve rahmetullahi ve berakâtüh ebeden dâimâ" varken ne gerek var bunlara?)

büdüt: "naber kız zilli" neyinize yetmiyor, bilmiyorum...

nasıl bir polis istersiniz resim yarışması

çocukların fazla televizyon seyrettiklerinin emaresi olarak algılanabilecek sonuçlarıyla dikkat çeken yarışma. ilk üç dereceye giren resimlerden alınan net mesaj, "suçlular siyah elbise giyer" şeklinde. (bkz: agent smith) üçüncü resimde, polisin insanüstü bir varlık olması gereği irdelenmiş. devasa boyutları, haşin yüz ifadesi, lastik gibi bükülebilen kolu ile, en sıkı aksiyon filmlerinin final sahnelerinden fırlamışa benzer suç gecelerinin karşısına dikilen, bu gidişe bir dur diyebilen polis tipi işlenmiş. polisin silah kullanmaması yanında, kolunun aldığı ilginç şekil, emniyet teşkilatının, uzakdoğu sporları eğitimi üzerinde daha fazla durması gereğini işaret ediyor. ikinci olan resmi çizen kardeşimiz bir kız çocuğudur gibi bir hisse kapıldım ve muhtemelen bu kardeşimiz çizgi film saatleri bitince cebren ve hile ile yatmaya gönderilen bir yavrumuz. çizdiği mahçup polis tipi, bilhassa polisin ayaklarının duruşu dikkat çekici. bu yavrumuzun ilerleyen yaşlarında beden dili konusunda yeni buluşlar yapacağını ümit ediyoruz.

namazsız bir hayat hatadır

"bir müslüman için namazsız bir hayat hatadır" tarzında tashih edilse, turnayı gözünden vuracak bir tesbit. şu haliyle ıskalıyor, zira islam inancı açısından da, gayrı müslimler namazla mükellef değildir, iman ile mükelleftir. iman etmemiş olmak gibi bir hal karşısında, hesapta, namaza sıra gelmez. elbette, böyle bir söz söylenirken, hareket noktası, bakış açısı gibi referans bilgilerinin de biliniyor olması gerekir. yani, bu hüküm "islam inancı açısından" doğrudur. bu inancı paylaşmayanları, -hata ettiklerini düşünsek de- bağlamaz.

lakin "sözgelimi ... gibi amcalar diyelim süleymaniye'de her cuma namazında hazır bulunsalar, türkiye tazelenmez, şahlanmaz, fırtına gibi esmez mi" cümlesine dönüp tekrar bakmak gerek. konuyu isimlere getirmek yerinde değil, ama türkiye'de suların bir türlü durulmamasının sebeplerinden birinin de, halkın benimsediği kimliği çoğu aydınların reddetmesi ve bunu bir gerginliğe dönüştürmesi olduğunu düşününce, farazâ temsil vasfı olan aydınlar, hiç olmazsa bir kısmı, halkla daha fazla açıdan barışık olsalar, seyrüsefer daha sakin sularda cereyan ederdi gibi görünüyor. mesela genel kurmay başkanı cuma namazında görülse, silahlı kuvvetlerin karma puanı tavanı delmez miydi? kimsenin tercihlerine karışmayalım elbette, ama tercihlerin belirli noktalarda kutuplaşmasının yadırganmıyor olması tuhaf değil mi? sözgelimi, kişisel tercihinizin namaz kılmak yönünde zuhur etmesi, rektörlük seçimlerinde alacağınız oylara olumsuz bir şekilde aksediyorsa, burada da, dolaylı da olsa, tercihlere karışmak gibi bir durum yok mu? böyle bir zıtlaşma olmasaydı, enerjimizi çok daha verimli yerlere sarf edebilirdik gibi geliyor bana.

bir kıza çiçek yollayan kişinin hissettikleri

bir kıza çiçek yollayan kişinin hissettikleri a) onu bu fiile yönelten motivasyon ve b) kendi fiili hakkındaki duygusal tepkisi şeklinde anlaşılabilir. "bir kıza" çiçek yollayan kişinin erkek olduğunu ve ortada sözgelimi hasta ziyareti gibi bir gerekçe bulunmadığını farz ediyoruz. yeşillik olsun diye modelleyerek anlatırsak, daha yaygın olan model no 1 erkekler a) mecburiyet hisseder, çiçek almadığı zaman kızın göstereceği tepkiden çekinir ve b) kendi fiili hakkında olumsuz bir tepki geliştirir, gereksiz bir iş yaptığı hissi içindedir, kendisini bir dayatma karşısında hisseder. bu modelin beklentisi kızın tutumundaki olumsuz gelişmelerden kaçınmaktır. daha az yaygın olan model no 2 erkekler a) güzel bir şey yapmış olma arzusu hisseder, kızın hoşlanacağı bir davranışda bulunmak gayretindedir ve b) özünde çiçek alma fiiline karşı bir yönelimi bulunmasa da, olumlu bir sonuca götürmesini beklediği için dolaylı olarak kendi fiilini de olumlu karşılar, iyi bir şey yaptığı için sevinir. bu modelin belentisi kızın tutumunda olumlu bir gelişme oluşmasıdır. bu memnuniyet gösteren küçük bir tebessümden daha somut beklentilere kadar uzanabilir. yaygın olmayan model no 3 erkekler a) impulsif davranır, içinden geldiği için çiçek alır, sadece güzel bir şey görmüş ve paylaşmak istemiştir ve b) kendi fiiline karşı olumlu yahut olumsuz bir yönelimi yoktur, iki güzel şeyi bir araya getirmiştir ve yaptığı işin üzerinde durmaz, hissetme açısından yoğunluğu kıza yönelmiştir. bu model erkeklerin özel gün ve haftalarda düzenli olarak çiçek alması beklenmemelidir, on yıl hiç çiçekçinin kapısından geçmediği halde, birden aklına esebilir veya esmez.

kız mı kadın mı orası da belli değil

kamer genç'ten başka biri söylemiş olsa on numara münasebetsizlik sayılacak söz. merve kavakçı'dan başka birisi için söylenmiş olsa kıyamet kopacak söz. the perfect storm buna diyorlar herhalde...

gizemli birine eski takma adıyla hitap etmek / ekşi

gizemli biri (ki biz ona kahraman diyeceğiz bu andan itibaren) özel yetenekleri ile ilgili alanı terk edeli yıllar olmuştur. elini eteğini çekmiş, tövbekar olmuştur. bir sebeple hayata küsmüştür veya gizleniyordur. artık geçmiş günlerde becerdiği işler ya unutulmaya başlamış veya bir tür efsaneye dönüşmüştür, kahraman ise hiç bir şeyle ilgisi yokmuş gibi süfli bir hayatı sürdürerek yaşayıp gitmektedir. geçmiş tamamen arkada kalmış gibi görünmektedir. orda burda sürter, sefil barlarda içer, araba yıkar, çöp tenekeleri ve azman kedilere terk edilmiş karanlık sokaklarda dolaşıp karizma yapar. tamamen amaçsız görünmektedir. derken biri çıkagelir. evet. ona tam arkasında durup eski takma adıyla hitap eder. kahraman bir an duraklar. başını kaldırır. koyu renkli gözlüklerinde karşı yakanın ışıkları belirir. kısa bir an için donmuş gibidir, tepki vermez. çıkagelen kişi ona tekrar eski takma adıyla seslenir. kahraman gövdesini yarım çevirerek seslenen kişiye bakar. gözlüklerini aşağıya doğru kaydırıp küçümseyen bir bakış atar. çıkagelen kişi gülümser, kahramanın gözlerinde bir ışıltı parlayıp söner. işte geçmişi tekrar gelip onu bulmuştur. gururlu bir mazinin, karanlık ve döküntü günlerin ortasından tekrar dirilip hayat bulacağı, parlak bir geleceğe dönüşeceği an gelmiştir. birileri onu bulmuştur ve dahası uzun yıllardır kullanmadığı yeteneklerini tekrar kullanmasını gerektirecek büyük bir mesele vardır ortada. eski takma ad, sadece eski günlere açılan bir penceredir. çöplüğün içinden, tekrar kahramanlığa dönmesi için açılan bir pencere:

çıkagelen: screaming javelin

kahraman: yıllardır kimse bana böyle seslenmemişti...

ç: sana ihtiyacımız var.

k: ben artık emekli oldum.

ç: kahramanlar asla emekli olmaz.

k: geçmiş günler geride kaldı.

ç: efsaneler ölmez, vatan bölünmez.

k: bırak bunları dostum.

ç: bak, dinle...

akabinde kahraman görevi kabul eder. lakin bunun için sadece eski takma adla hitap etmek yeterli olmayabilir...

(bkz: ekibi yeniden toplarken dikkat edilecek hususlar)

dini inancın gereği mi siyasi bir simge olarak mı

-inanç mı, siyasal simge mi?

-ne?

-kafayı diyorum, kazıtmışsın ya, ayna gibi... yani budist misin, dazlak mısın, onu anlamadım...

-yok ben içi dışı bir olsun istedim, ondan...

-ha...

-ya...

*

-inanç mı, simge mi?

-ne?

-parka

-ne inancı kardeşim ya?

-pardon...

*

-in..

-yaşasın hgoarğlğrnnn ghordheliii

-ne baarıyon ya?

-kahrossun haafşsmmmm

-kim saldı bunları yine ya?

*

-inanç mı, simge mi?

-seni alakadar etmez, ama madem sordun, inanç...

-kim yıkadı senin beynini?

-senin beynini kim yıkadı peki?

*

...

(bkz: daha gider bu)

eti form reklamı

sözlükte ne zaman bahsi geçecek diye merak ettiğim bir tanesi var bu reklamlardan, kimsenin dikkatini veya ilgisini çekmemiş belli ki, iş başa düştü yine. nasıl üşeniyorum ama yazmaya şimdi sabah sabah, halbuki gece bütün entryyi kafamda yazmıştım. yoksa sabah mıydı? acaba ne zaman uyanıcam ben? azıcık uyusam mı? neyse konuya dönelim.

efendim, reklamımızda bir cadde ve kaldırımın yanına park edilmiş arabalar ve bu arabaların arasından geçmeye çalışan bir abla vardır. arabalar yanyana kaldırıma dik istikamette park edilmiştir ve makul bir yürüyüş mesafesi boyunca hiç aralık bırakmadan böyle park edilmiş arabalar olduğunu reklamın seyrinden istihraç ediyoruz. imdi, hanımefendi ablamız beyaz takım giymiş, elinde çantası olan mühim bir kişi, belki bir iş kadınıdır. aralarından geçmeye çalıştığı iki araba ise siyah oldukları yetmiyormuş gibi feci surette de kirlidir (bkz: beni yıka) hanım ablanın üstünü başını kirletmeden aradan geçmesi iki araba arasındaki aralığın darlığı sebebiyle hayli müşkildir. geçecek başka bir yer olmadığı için de abla bu dar aralığı zigana geçidi belleyip geçmek durumundadır. lakin bu husus onun için imkansız değildir, en asil duygunun insanıdır, form yemiş, formda kalmıştır. bir adet eti form pakedini de bayrak gibi elinde sallamaktadır. hanım abla arabaların arasına girer ve kıvırma-çalkalama hareketleri ile arabalara değmeden geçmeye başlar. bu sırada karşı kaldırımın yanında, bu sefer kaldırıma paralel vaziyette park edilmiş (ne caddeymiş be) açık renk bir arabanın üzerine tünemiş koyu renk takım giyinmiş, uzun boylu, yakışıklı, muzip ve edepsiz bir bey, hanımın peristaltik hareketlerine uygun bir ritm tutturarak, üzerine tünediği arabanın kaportasında darbuka çalmaya başlar, ben çalıyorum, sen oyna hesabı. durum hanım ablanın dikkatini çeker, muzip beye bir tebessüm sunarak hareketlerine devam eder. geçidi aşar. tam o anda olay yerine gelen bir taksiye binerek, üstünü başını kirletmemiş olduğu halde muzaffer bir kumandan edasıyla taksiye biner. bu arada edepsiz bey de takdirlerini sunmak üzre hanım ablaya bir reverans yapar, reklam biter. şimdi, sabah -yahut gece- gücenikliğimi ifade etmek için tam olarak ne yazmayı planlamıştım hatırlamıyorum, o sebepten, uykusuzluğa sığınarak kısaca şunu yazmakla yetinmek istiyorum: eşşek sıpası, elin herifi seni köçek yerine koyuyor, sen de pişmiş kelle gibi sırıtıyorsun. dilerim yağmura yakalanırsın, taksi bulamazsın, arabalar üstünü başını çamura boyar; eti iflas etsin de formun bozulsun e mi!?

edit: darbukatör abi meyersem halk arasında burhan öcal şeklinde tanınan, ama antoni kuin'in öldüğünü daha iki gün önce öğrenen bazı kültürsüz mantarlar* tarafından tanınmayan biriymiş. konu hakkında beni aydınlatan grimak'a teşekkürlerimi sunuyorum.